|
Tytuł seminarium:
Anatomiczne podstawy transplantacji wątroby.
Cześc teoretyczna (otwarta)
1. Powitanie uczestników seminarium - prof. dr hab. Bogdan Ciszek, Kierownik Zakładu Anatomii Prawidłowej CB AM w Warszawie
{jgaccordion}[acctab ==2. Anatomia topograficzna wątroby – Piotr Kubicki, SKN przy Zakładzie Anatomii Prawidłowej CB AM w Warszawie==]Wątroba (grec. hepar, łac. iecur) jest wielofunkcyjnym gruczołem położonym wewnątrzotrzewnowo, głównie w prawym podżebrzu, o masie ok. 1,5 kg. Jest gruczołem wytwarzającym żółć i odgrywającym znaczną rolę w procesach przemiany materii. Głównym zadaniem wątroby obok wytwarzania żółci jest filtracja krwi. Bierze także udział w metabolizmie białek, lipidów i glukozy. Unieczynnia ksenobiotyki, magazynuje żelazo, witaminy (A, D3, B2, B3, B4, B12, K), bierze udział w termoregulacji.
Powierzchnia górna, wypukła, przylega do przepony, dolna, płaska przylega do trzew jamy brzusznej. Wątroba jest prawie w całości pokryta otrzewną, która stanowi jej błonę surowiczą. Otrzewną nie jest pokryte pole nagie, wrota wątroby, dół pęcherzyka żółciowego, bruzda ż. głównej oraz wąskie pasma szczeliny więzadła obłego i więzadła żylnego.
Płaty. Ogólny podział oparty na budowie zewnętrznej uwzględnia podział na dwa większe płaty, prawy i lewy. Oddzielone są one od siebie na powierzchni przeponowej przyczepem więzadła sierpowatego, na powierzchni trzewnej dołem pęcherzyka żółciowego oraz na części tylnej powierzchni przeponowej dołem ż. głównej. Na środkowym odcinku powierzchni trzewnej wyróżnia się dwa mniejsze płaty: czworoboczny i ogoniasty. Na powierzchni trzewnej znajdują się dwie, przebiegające strzałkowo bruzdy, połączone krótszą bruzdą poprzeczną. Między bruzdami strzałkowymi leży do przodu płat czworoboczny, do tyłu – płat ogoniasty. Płat ogoniasty dzieli się do przodu na dwa wyrostki; leżący po stronie prawej wyrostek ogoniasty i po lewej wyrostek brodawkowaty.
Wrota wątroby i więzadło wątrobowo-dwunastnicze. Wrota wątroby są poprzeczną szczeliną na powierzchni trzewnej wątroby, między płatem czworobocznym i płatem ogoniastym. Wnikają przez nie do wątroby gałęzie t. wątrobowej właściwej i żyły wrotnej, a opuszczają przewody żółciowe. Przez wrota wątroby wnikają do narządu nerwy, a opuszczają go naczynia chłonne. Naczynia, przewody i nerwy jako wspólny powrózek przebiegają ku dołowi w więzadle wątrobowo-dwunastniczym w kierunku zstępującej części dwunastnicy.
Położenie wątroby. Większość wątroby mieści się w podżebrzu prawym i nadbrzuszu prawym. Jej płat lewy leży w podżebrzu lewym, sięgając do linii środkowo-obojczykowej lewej. Położenie wątroby jest zmienne w pewnym zakresie. Jest zależne od kształtu narządów sąsiednich, zwłaszcza żołądka i okrężnicy poprzecznej, od postawy ciała, stanu więzadeł, a zwłaszcza położenia przepony. Podczas ruchów oddechowych wątroba towarzyszy przeponie.
W stosunku do szkieletu górna granica wątroby zależy od położenia przepony. W ustawieniu wydechowym, górna granica narządu, między linią przymostkową a środkowo-obojczykową sięga po stronie prawej wysokości IV żebra, a w pozycji wdechowej o jedno żebro niżej, tj. V żebra. Wysokość górnej krawędzi wątroby po stronie lewej sięga o szerokość jednego żebra niżej. Granica dolna wątroby, w położeniu na plecach w linii łopatkowej krzyżuje XI żebro prawe i biegnie wzdłuż łuku żebrowego do linii środkowo-obojczykowej prawej. W miejscu połączenia IX i X żebra kieruje się skośnie ku górze i w lewo. W nadpępczu brzeg dolny krzyżuje okrężnicę poprzeczną. Okolica wcięcia więzadła obłego wstępuje na ścianę przednią żołądka i wzdłuż niej dochodzi do łuku żebrowego lewego, u końca żebra VIII i kończy się w piątym międzyżebrzu, w linii środkowo-obojczykowej lewej, w lewo i poniżej koniuszka serca.
Syntopia wątroby. Do powierzchni przeponowej przylega (poprzez przeponę) serce znacząc na niej, głównie na płacie lewym, wycisk sercowy. Poniżej kąta podmostkowego powierzchnia przeponowa jest pokryta przez górne końce mięśni prostych, obu mm. skośnych brzucha, powięzią poprzeczną i otrzewną.
Powierzchnia trzewna jest wyrzeźbiona przez stykające się z nią narządy. Zależnie od stopnia wypełnienia żołądka mniejsza lub większa powierzchnia jego przedniej ściany przylega do płata prawego. Odźwiernik przylega do płata czworobocznego oraz do szyjki pęcherzyka żółciowego. Część górna dwunastnicy krzyżuje przewód wątrobowy prawy, ż. wrotną oraz przewód pęcherzykowy i przylega do wątroby na prawo od pęcherzyka żółciowego. Wywołuje wycisk dwunastnicy na trzewnej powierzchni płata prawego i czworobocznego. Dolna powierzchnia płata prawego, w prawo od pęcherzyka żółciowego przylega do okrężnicy poprzecznej. Grzbietowo od powierzchni okrężniczej wyciskają swoje zagłębienia nerka i nadnercze prawe. Wycisk nadnerczowy graniczy bezpośrednio z prawym obwodem ż. głównej dolnej.
Część tylna powierzchni przeponowej istnieje tylko w prawym płacie. Płat lewy przechodzi w brzeg tylny, który z kolei przechodzi w stronę lewą, zaostrzając się coraz bardziej. Część tylna powierzchni przeponowej na wysokości X-XII kręgu piersiowego przylega do przedniej powierzchni odnogi i części lędźwiowej przepony, połączona z nią łącznotkankowo.
Po stronie lewej płata ogoniastego tylna powierzchnia wątroby jest wydrążona przez biegnący strzałkowo wycisk przełykowy, w którym przebiega część brzuszna przełyku.
Cała tylna powierzchnia płata ogoniastego tworzy część ograniczenia torby sieciowej.
Więzadła wątroby. Więzadłami wątroby są jej połączenia z narządami sąsiednimi zdwojoną przeważnie otrzewną oraz pozostałości zarośniętych naczyń z okresu krążenia płodowego. Więzadła wątroby przyczyniają się do umocowania narządu w jego położeniu, choć w tym względzie nie odgrywają roli zasadniczej. Do więzadeł wątroby zaliczamy: więzadło wieńcowe wątroby, więzadło wątrobowo-nerkowe, więzadło trójkątne lewe i prawe, więzadło sierpowate oraz więzadło wątrobowo-przełykowo-żołądkowo-dwunastnicze.[/acctab]
[acctab ==3. Anatomia i zmienność naczyń wątrobowych – Krzysztof Barski, SKN przy Zakładzie Anatomii Prawidłowej CB AM w Warszawie==]Węwnątrzwątrobowy podział drzewa naczyniowego wątroby nie odpowiada klasycznemu podziałowi na płaty, opartemu na powierzchownej morfologii narządu. Na powierzchni trzewnej płaszczyzna dzieląca oba płaty przebiega przez dół pęcherzyka żółciowego i bruzdę żyły głównej dolnej. Płat lewy składa się z segmentu II, III i IV, płat prawy dzieli się na segmenty V, VI, VII i VII, zaś płat ogoniasty stanowi oddzielny segment I.
Żyła wrotna wytwarza krążenie czynnościowe. Doprowadza do wątroby 75% krwi i 50% tlenu. Powstaje z połączenia ż. krezkowej górnej, ż. śledzionowej i ż. krezkowej dolnej (często uchodzi do ż. śledzionowej). Dzieli się ona na odcinek zatrzustkowy, zadwunastniczy i sieciowy. We wnęce wątroby oddaje gałąź prawą i lewą, następnie oddające odpowiednie naczynia segmentowe. Pień żyły wrotnej na swoim przebiegu przyjmuje kilka naczyń: ż. żołądkową lewą, ż. żołądkową prawą, ż. przedodźwiernikową, ż. żołądkowo-dwunastniczą górną tylną, ż. pęcherzykową. Żyły wrotne dodatkowe to naczynia, które niezależnie od ż. wrotnej wstępują do miąższu wątroby i kończą się siecią naczyń włosowatych.
Tętnica wątrobowa właściwa odchodzi od t. wątrobowej wspólnej, gałęzi pnia trzewnego. Do wątroby mogą docierać także tt. wątrobowe dodatkowe pochodzące one od t. krezkowej górnej lub t. żołądkowej lewej, rzadziej od t. żołądkowej prawej lub śledzionowej. Gałęzie t. wątrobowej właściwej mogą być źródłem innych tętnic, np. dodatkowych tętnic sieciowych. Ze względu na zmienność tętnic wątrobowych powstała klasyfikacja Michelsa, wyróżniająca 10 typów unaczynienia tętniczego wątroby.
Żyły wątrobowe rozpoczynają się w zrazikach wątroby ż. środkowymi. Przechodzą one w żż. podzrazikowe, które łączą się w większe pnie i tworzą żż. wątrobowe. Żyła wątrobowa prawa, lewa oraz środkowa, uchodzące do żyły głównej dolnej w odcinku wątrobowym, mają przebieg międzysegmentowy i międzypłatowy. Do ż. głównej dolnej mogą uchodzić dodatkowe prawe żż. wątrobowe drenujące głównie VII segment prawego płata.[/acctab][acctab ==4. Objawy i diagnostyka laboratoryjna ostrej i przewlekłej niewydolności wątroby – Robert Stępień, SKN przy Katedrze i Klinice Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby AM w Warszawie==]Schorzenia wątroby w dobie dzisiejszej medycyny stanowią bardzo rozpowszechniony i niejednolity problem, często prowadzący do niewydolności wątroby, lub, przeciwnie – dopiero się nią objawiający. Kluczową kwestią dla lekarzy większości specjalności jest umiejętność rozstrzygnięcia czy wyżej wymieniona niewydolność wątroby jest niewydolnością ostrą czy przewlekłą. Diagnoza ta będzie miała swoje implikacje w metodach postępowania i leczenia.
Celem tej pracy jest przybliżenie różnicowania ostrej i przewlekłej niewydolności wątroby, zarówno w badaniach przedmiotowych jak i w badaniach laboratoryjnych. Zostanie również podjęta próba przedstawienia niektórych patomechanizmów powstawania zmian w badaniach w obu schorzeniach, co powinno ułatwić zrozumienie podstaw różnicowania.
Jednocześnie zostaną przedstawione w skrócie podstawowe skale służące do oceny stopnia niewydolności wątroby takie jak skala Child-Turcotte-Pugh i King’s Collage.[/acctab][acctab ==5. Diagnostyka obrazowa wątroby – Patricia Castaneda Wysocka, SKN przy Katedrze i Klinice Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby AM w Warszawie==]Wśród badań obrazowych wysuwają się na pierwszy plan Ultrasonografia oraz Tomografia Komputerowa, wiąże się to z ich łatwą dostępnością i dużą skutecznością. Do badań uzupełniających zalicza się Rezonans Magnetyczny, badania izotopowe i arteriograficzne.
Ultrasonografia: Wątroba jest narządem stosunkowo łatwo dostępnym do oceny. Pacjent nie wymaga specjalnego przygotowania, aczkolwiek powinien zgłosić się na czczo. W warunkach prawidłowych struktura wątroby jest jednorodna z drobnymi równomiernie rozłożonymi odbiciami. Technika dopplerowska z kolorowym odwzorowaniem jest pomocna w badaniu unaczynienia wątroby. Istotny postęp w chirurgii wątroby stanowi zastosowanie ultrasonografii śródoperacyjnej. Badanie USG jest przydatne przy:
- różnicowaniu przyczyny żółtaczek,
- rozpoznawaniu procesów ogniskowych w wątrobie (nowotwory, naczyniaki, torbiele),
- ocenie zmian dotyczących całego miąższu wątroby (stłuszczenie, marskość),
- ocenie zmian pourazowych,
- kontroli miejsca nakłucia w biopsji.
Tomografia komputerowa: Pacjent do badania powinien zgłosić się na czczo, z założonym wkłuciem dożylnym. Jeśli TK wątroby jest częścią badania wszystkich narządów jamy brzusznej, chory powinien przed badaniem wypić 2% roztwór uropoliny, natomiast jeśli oceniana będzie tylko wątroba nie ma takiej potrzeby. W trakcie badania podawany jest dożylnie środek cieniujący. Preferowane jest badanie dwufazowe, wykonywane za pomocą spiralnej tomografii komputerowej. TK wątroby po dotętniczym podaniu preparatu cechuje się dużą skutecznością, ale jest to badanie inwazyjne, w związku z czym, wykonywane tylko w wybranych przypadkach. TK znajduje zastosowanie w:
- wykrywaniu, w ocenie umiejscowienia i rozległości zmian ogniskowych i rozlanych,
- podejrzeniu zmian pourazowych,
- ocenie powikłań po przeszczepieniu wątroby.
Rezonans Magnetyczny: Badanie jest dokładniejsze od klasycznej tomografii komputerowej. Pozwala, bez używania środków cieniujących oraz bez naświetlania pacjenta, uwidocznić wątrobę. Umożliwia również tworzenie trójwymiarowych rekonstrukcji oraz ich prezentację pod dowolnym kątem. Rezonans magnetyczny jest jednym z podstawowych badań w obrazowaniu ogniskowych i uogólnionych zmian wątroby. W rezonansie z podwójnym kontrastem możliwe jest diagnozowanie stopnia zwłóknienia narządu. Obrazy T1-zależne są najlepsze do wykrywania zmian ogniskowych w wątrobie marskiej. Do wskazań zalicza się:
- hemochromatoza, hemosyderoza,
- zwyrodnienie tłuszczowe wątroby,
- choroby nowotworowe wątroby,
- ocena marskiej wątroby,
- nadciśnienie wrotne,
- zakrzepica żyły wrotnej,
- przedoperacyjna ocena wątroby przed transplantacją, ocena drożności zespoleń naczyniowych, diagnostyka powikłań pooperacyjnych.
Scyntygrafia wątroby: Do badań izotopowych wątroby zalicza się:
- Statyczną scyntygrafię wątroby,
- Scyntygrafię dróg żółciowych (cholescyntygrafię),
- Scyntygrafię naczyniaków wątroby
Statyczna scyntygrafia wątroby umożliwia nieinwazyjną ocenę struktury tego narządu, a przez uzyskanie także obrazu śledziony - pośrednią ocenę ciśnienia w żyle wrotnej i pobudzenia immunologicznego śledziony (zwiększonego na przykład w zapaleniach). Badanie ocenia zaawansowanie uszkodzenia miąższu wątroby występującego w procesach zapalnych i marskości wątroby i potrafi wykryć guzy wątroby słabo widoczne w badaniu ultrasonograficznym. W tym zakresie badanie to bywa lepsze, a przynajmniej uzupełniające w stosunku do badania ultrasonograficznego.
Badania Naczyniowe:
- Arteriografia: podstawowymi wskazaniami do wykonania arteriografii są hemofilia oraz próba paliatywnego leczenia nieoperacyjnych nowotworów złośliwych wątroby za pomocą embolizacji i miejscowego stosowania preparatów cytostatycznych.
- Portografia (splenografia pośrednia i bezpośrednia): obecnie coraz rzadziej stosowane.
- Wenografia
Pozytronowa Tomografia Emisyjna (PET): PET umożliwia analizę aktywności metabolicznej narządu. Poza wykrywaniem zmian nowotworowych i przerzutów możliwa jest ocena rezerwy czynnościowej narządu, jak też ocena metabolizmu pojedynczych substancji. Niewielka rozdzielczość przestrzenna obrazowania czynnościowego jest poprawiana przez dołączenie danych anatomicznych z badania TK. [/acctab][acctab ==6. Wskazania do przeszczepienia wątroby – Anna Ścibisz, SKN przy Katedrze i Klinice Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby AM w Warszawie==]Przeszczepienie wątroby jest metoda leczenia zarówno ostrej, jak i przewlekłej niewydolności wątroby.
Istnieją metody zachowawczego leczenia niewydolności wątroby, zarówno biologiczne, jak i mechaniczne, jednakże ich skuteczność pozostaje dyskusyjna.
Wskazania do przeszczepienia wątroby obejmują:
- choroby cholestatyczne wątroby (PSC, PBC)
- wirusowe zapalenia wątroby (HBV, HCV)
- poalkoholowa marskość wątroby
- kryptogenna marskość wątroby
- ostra niewydolność wątroby
- autoimmunologiczne zapalenie wątroby
- nowotwory wątroby
- hemochromatoza
- choroba Wilsona
- zespół Budda i Chiariego
- torbielowatość wątroby
- marskość toksyczna
Choroby cholestatyczne to PBC (pierwotna żółciowa marskość wątroby) i PSC (pierwotne stwardniejące zapalenie dróg żółciowych).
PBC jest przewlekłą chorobą o etiologii autoimmunologicznej. Występują tu przeciwciała AMA (antymitochondrialne). Cholestaza spowodowana jest niszczeniem drobnych przewodzików żółciowych. Chorzy skarżą się na świąd skóry, przewlekłe zmęczenie. U części z nich pojawiają się inne choroby autoimmunologiczne (zespół Sjogrena, RZS, SLE...). W zaawansowanym stadium występuje żółtaczka, objawy marskości wątroby oraz nadciśnienia wrotnego. Do ośrodka transplantacyjnego powinni być kierowani chorzy, gdy stężenie bilirubiny osiąga wartość 5,9 mg/dl. Skala Kliniki Mayo ocenia stan chorego na podstawie parametrów takich jak wiek, stężenie bilirubiny, albumin, czas protrombinowy, obecność obrzęków obwodowych, konieczność leczenia diuretykami.
PSC występuje częściej u mężczyzn, często z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. U chorych istnieje zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwór dróg żółciowych (cholangiocarcinoma), dlatego też powinni być uważnie monitorowani.
Marskość pozapalna typu B rozwija się u 8 – 20% chorych na przewlekłe zapalenie wątroby typu B w ciągu 20 lat.
Marskość pozapalna typu C – rozwija się u 5 – 20% w ciągu 20 – 25 lat. Częściej rozwija się u chorych zakażonych genotypem 3 wirusa, mężczyzn, gdy zakażenie nastąpiło po 40 roku życia, przy jednoczesnym zakażeniu HBV, chorobie alkoholowej.
U chorych z marskością pozapalną w przebiegu zakażenia wirusowego istnieje zwiększone ryzyko zachorowania na raka wątrobowokomórkowego (HCC), tak więc Ci chorzy powinni mieć wykonywane co 6 miesięcy badania USG jamy brzusznej i stężenia AFP (alfa – fetoproteiny).
Poalkoholowa marskość wątroby jest wskazaniem do przeszcepienia u chorych z minimum 6 – miesięcznym okresem abstynencji.
Hemochromatoza to genetycznie uwarunkowana choroba dziedziczona autosomalnie recesywnie. Dochodzi do wzrostu wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego i gromadzenia w wątrobie, trzustce, sercu. Zwykle chorują mężczyźni. Oprócz objawów marskości wątroby u chorych występują cukrzyca typu 2 oraz problemy kardiologiczne.
Ostra niewydolność wątroby jest definiowana jako zespół objawów związanych z uszkodzeniem miąższu wątroby – żółtaczka, encefalopatia wątrobowa i koagulopatia, pojawiających się, według różnych autorów, nie później niż 8 tygodni (12 tygodni) od zadziałania czynnika uszkadzającego.
Uszkodzenie hepatocytów objawia się martwicą centralnych części zrazików wątrobowych przy jednoczesnej aktywacji makrofagów i wzmożonej produkcji cytokin prozapalnych takich jak IL-1, IL-6, TNF-alfa.
Długość okresu pomiędzy wystąpieniem żółtaczki i encefalopatii zależy od czynnika inicjującego ostrą niewydolność wątroby, pozwala nam wyróżnić:
- nadostrą niewydolność wątroby – czas pomiędzy wystąpieniem żółtaczki i encefalopatii trwa nie dłużej niż 7 dni
- ostrą niewydolność wątroby – 8 – 28 dni
- podostrą niewydolność wątroby – do 8 tygodni.
Podział ten umożliwia również na prognozowanie przeżycia i występowania powikłań w postaci obrzęku mózgu.
Zespół Budd – Chiari – zakrzepica żył wątrobowych – występuje zwykle u chorych z zespołami mieloproliferacyjnymi (czerwienica prawdziwa, nadpłytkowość), zaburzeniami krzepnięcia.
Nowotworami wątroby, które są wskazaniem do przeszczepienia są: rak watrobowokomórkowy (HCC) oraz guzy neuroendokrynne.
Kwalifikacja do zabiegu chorych z HCC obejmuje ocenę stopnia zaawansowania nowotworu, zwykle stosuje się kryteria mediolańskie.
Przeciwwskazania do OLTx obejmują:
- istnienie pozawątrobowych ognisk nowotworowych
- sepsa
- zaawansowana niewydolnośc krążenia i oddychania
- odmienności anatomiczne uniemożliwiające przeprowadzenie zabiegu
- zakażenie HIV (choć obecnie jest to przeciwwskazanie względne).[/acctab][acctab ==7. Techniki transplantacji wątroby – Konrad Kobryń, SKN przy Katedrze i Klinice Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby AM w Warszawie==]Pobranie wątroby odbywa się zwykle podczas pobrania wielonarządowego, kiedy to pobierane są również nerki, serce, trzustka, czasem płuca i rogówki.
Dawca jest otwierany cięciem pośrodkowym, od wcięcia mostka do spojenia łonowego. Otwarcie klatki piersiowej, nawet w sytuacji, gdy nie są pobierane narządy klatki piersiowej, ułatwia operatorowi pobranie wątroby.
Następnie ocenia się makroskopowo wygląd wątroby, spoistość miąższu i pobiera wycinek do badania histopatologicznego, identyfikuje i preparuje struktury więzadła wątrobowo – dwunastniczego. Jednym z istotniejszych elementów całej procedury jest odnalezienie tętnic unaczyniających watrobę. Najczęstszymi odmianami anatomicznymi są:
- odejście dodatkowego naczynia do prawych płatów wątroby od tętnicy krezkowej górnej
- odejście dodatkowego naczynia do lewych płatów od tętnicy żołądkowej lewej
W przeszczepianiu wątroby stosuje się zamiannie 2 techniki – z zachowaniem zawątrobowego odcinka żyły głównej dolnej (tzw. „piggy – back”) oraz z wycięciem tego odcinka.
Zabieg wszczepienia watroby zaczyna się od zespolenia zyly głownej dolnej dawcy i biorcy narządu. W przypadku techniki „piggy – back” jest to zespolenie bok do boku, w przypadku techniki z wycięciem zawatrobowego odcinka żyły głownej dolnej – koniec do końca.
Nastepnie wykonywane jest zespolenie żyły wrotnej dawcy i biorcy – po nim przywracany jest przepływ krwi żylnej przez narząd – tzw. reperfuzja żylna. Kolejne zespolenie to zespolenie tętnicze. Na końcu wykonywana jest cholecystektomia i zespolenie przewodów żólciowych. Niekiedy zespala się przewód żólciowy wspólny z pętlą jelitową Roux – en – Y.[/acctab][acctab ==8. Co dalej z pacjentem po przeszczepieniu wątroby? – Anna Witkowska, SKN przy Katedrze i Klinice Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby AM w Warszawie==]Pacjent po przeszczepieniu wątroby jest pacjentem szczególnej troski i dlatego wymaga szczególnej opieki. Po wypisaniu ze szpitala, w którym został wykonany zabieg, pacjent zostaje skierowany do Instytutu Transplantalogii, gdzie w trakcie kolejnych wizyt kontrolnych zostaje dobrane odpowiednie leczenie immunosupresyjne. W czasie każdej wizyty zbierany jest dokładny wywiad odnośnie objawów dysfunkcji przeczszepu, odrzucania przeszczepu, a także reakcji organizmu pacjenta na leki i ewentualnych infekcji. Częstość wizyt kontrolnych jest uzależniona od czasu od zabiegu i stanu ogólnego pacjenta.
W pierwszym miesiącu odbywają się one co tydzień, potem co miesiąc, następnie co pół roku. W momencie, gdy nie pojawiają się problemy z farmakoterapią i funkcją przeszczepu, wizyty wyznaczane są co rok.
Pacjent po przeszczepieniu wątroby jest zobowiązany do utrzymywania stałego kontaktu z lekarzami transplantologami i informowania ich o wszelkich problemach zdrowotnych, planowanych zabiegach oraz konsultowania leczenia przepisywanego przez lekarzy innych specjalności.
Edukacja pacjenta w zakresie samokontroli stanu zdrowia stanowi istotny czynnik wpływający na efekty leczenia. Pacjent powinien sam kontrolować podstawowe paramtetry życiowe jak ciśnienie krwi, czynność serca, temperaturę ciała, zapisywac wszystkie przyjmowane leki łącznie z dawkami a także wszelkie, nawet drobne infekcje. Pozwala to na szybkie wykrycie zaburzeń funkcji przeszczepionego organu i odpowiednie zmodyfikowanie leczenia.
Ze względu na specyficzny charakter ingerencji, jaką jest transplantacja wątroby, pacjent powinien mieć zapewnioną także opiekę psychologiczną. Stres związany zarówno z przebiegiem choroby prowadzącej do niewydolności wątroby własnej jak i samym zabiegiem przeszczepienia, mogą doprowadzić do wystąpienia u pacjenta depresji, która niekorzystnie wpływa na proces leczenia.[/acctab]{/jgaccordion}
9. Transplantacje wątroby od żywych dawców - problem biomedyczny – prof. dr. hab. Marek Krawczyk, Kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby AM w Warszawie
Część praktyczna (zapisy, dla II i wyższych lat studiów) - prezentacja preparatów.
Rejestracja uczestnictwa w części praktycznej.
|
